Slide toggle

Día das Letras Galegas: Rita Barreiro Ferreira

BIOGRAFÍA E RELATO DE RITA BARREIRO FERREIRA

(1966 – Forcarei)

Rita Barreiro Ferreira naceu en 1966 no lugar de  Sorribas (Forcarei), onde transcorre a súa infancia e os primeiros anos da súa adolescencia entre a escola, os xogos, os traballos domésticos, as lembranzas das súas irmás ausentes, etc., cuxo vivo recordo reaparece constantemente nos seus relatos. De familia de mulleres emigrantes a Suíza, aínda moza trasládase a este país, retornando en 1983 a Forcarei. No seu Instituto de Formación Profesional retoma os estudos cursando o Ciclo Formativo de Oficina,  Mecanografía e Contabilidade; anos máis tarde, obtén o título de Bacharelato no IES San Clemente de Santiago de Compostela, Funcionaria interina desde 1985 e de carreira desde 1992 na Xunta de Galicia, a súa gran afición é a creación literaria.

Autora, desde 2007, de un total de oito relatos, varios deles foron galardoados con sucesivos premios no Concurso Literario IES San Clemente (Santiago de Compostela) e publicados en diferentes números da Revista Cotaredo (Concello de Forcarei):

  1. A maxia dun aturuxo (2007): 2º Premio. Cotaredo, 2007.
  2. Dúas maletas con sobredose de heroína (2008): 2º Premio. Cotaredo. 2008
  3. Unha sega antes de tempo. Carta aberta a Hugo Jesús (2009). Cotaredo, 2009.
  4. A raíña das crisálidas (2011). Cotaredo, 2011
  5. A escada máxica (2012): 2º premio

6 O nariz de “Patch” (2013): 1º premio

  1. Flores no estrume (2014): 1º premio
  2. En carne viva (2015).

 

A ESCADA MÁXICA

(2º Premio Concurso Literario IES San Clemente 2012)

A miña infancia trascorría na aldea entre longos invernos, a carón da lareira mentres estudaba a tabla de multiplicar, agasallos de Reis que nunca pedín e que sempre envexei dos que conseguían unha Nancy, un  Exin Castillos ou un lote de Juegos reunidos Geyper. Entre tarefas domésticas que me facían torcer o fociño e tantos domingos de xaxún matinal que, logo de asistir á catequese, comulgar na misa e xantar coa familia, ofrecíanme estupendas tardes ociosas para xogar ou ollar a televisión, ó quentiño.

A primavera deixaba entrar polas fiestras o canto do cuco e incitaba ás treboadas para que descargasen toda a súa esencia. Un milagre que facía estourar a natureza enchendo os campos de papoulas e margaridas.

As flores das maceiras, das cerdeiras, das ameixeiras…agromaban competindo en aroma e beleza.  As hortas ateigadas de repolos, leitugas, tomates… tornábanse nun efémero festival de cores que engaiolaban exércitos enteiros de famentos okupas.

O verán traíanos ós pequenos a completa felicidade. A noite de san Xoán, sen sardiñadas nin churrascadas, marcábanos a fronteira entre os nosos dereitos e as nosas obrigas, sempre que estas últimas fosen cumpridas ó longo do ano.

As tarefas escolares desaparecían, de súpeto, do noso pensamento. Mesmo procurábamos que os libros quedasen fóra da nosa vista durante aquel período estival.

Polas mañás adicabámonos a facer os recados e a “botar unha man” nos labores do campo, como ir buscar auga fresca durante as segas ou coidar dos irmáns pequenos.

Polas tardes, logo de xantar e por mandato imperativo, tocaba durmir a sesta. E aínda que para os nosos país supoñía un pequeno respiro, para nós significaba estarricarse nun poldro de tortura .Aqueles sesenta minutos facendo barullo polo baixiño, dando mil voltas na cama e soportando a calor….¡Vaia perda de tempo!.

En canto nos levantaban o toque de queda perdíamos o mínimo de tempo en calzármonos para saír disparados, escaleiras abaixo, porque nos agardaba o mellor da xornada…. A nosa cita diaria con Paquito d’Amede.

Paquito era o meu veciño. Un raparigo en plena adolescencia ó que lle gustaba inventar xogos para os nenos da aldea.

O pobriño do rapaz con tal de escafulir das “batalliñas” que de cotío lle contaba o seu avó,  que o obrigaban a botar moitas tardes sentado ó seu carón na eira da casa, adoitaba refuxiarse no alpendre para espremer os miolos.

E, de tanto espremer, nunha daquelas tardes de abafante calor sorprendeunos a todos cun sinxelo aparello, a simple vista nada doutro mundo,  pero realmente marabilloso para dar renda solta ó noso maxín.

Tratábase dunha escada de madeira,  duns catro metros de longo, á que lle atou o estremo dunha corda no primeiro chanzo, logo pasouna por enriba dunha viga do alpendre e volveuna atar no derradeiro.

Deste xeito a escada convertérase nunha randeeira xigante; nunha especie de vagón con capacidade para dez pasaxeiros sentados, por parellas en cada paso.

Antes de subir ó tren, Paquito mergullábase no seu rol de revisor e íanos sentando segundo o noso peso corporal: os primeiros en rematar eran os pasaxeiros do centro do vagón, porque así mantíñase a escada nivelada, e Paquito arranxaba o problema baixándonos ó seu antollo de xeito que os últimos sempre eran os dos estremos.

As viaxes duraban escasos minutos porque eramos mais tropa da que podía soportar o remolque en cada quenda. Pero as tardes eran o suficientemente longas como para permitirnos subir un mínimo de tres ou catro veces.

Totalmente alleos ás leis físicas que dominaban o invento e, unha vez preparados para iniciar a viaxe, os cativos poñiamos a traballar o maxín…Tan so era preciso que aquel tren se puxese en movemento, randeando adiante a atrás cada vez con mais forza grazas ós impulsos de Paquito, que agora tornárase nun experto maquinista.

A ignorancia alimentada pola nosa curta idade impediu desprazarnos ata grandes lugares ou cidades.A maioría dos viaxeiros non saíran nunca da aldea, agás a alguna feira das vilas veciñas e pouco mais.

Eu tiven mais sorte que os meus compañeiros de viaxe, grazas á vantaxe que supoñía pasar unha boa parte das vacacións cos meus tíos, pretiño do mar.  Xa levaba dous anos disfrutando de semellante privilexio, así que, a un par de segundos da saída do tren, eu xa me atopaba camiño de Xubia-Narón.

Quería revivir momentos inesquecibles na casa da tía María. Quería volver con ela á praia da Frouxeira, en Valdoviño, para construir castelos de area e comer tortilla á sombra dos piñeiros. Quería rencontrarme cos meus curmáns Julio, Manolito e Paco, que se desvivían por me mimar ata a saciedade;  con Regina, María del Mar, Pili, María José e Pepito…, os amiguiños cos que tantas tardes de xogos e liortas compartín.

Agora vou sentada no colo da miña tía polas rúas de Ferrol. Pasamos por unha praza onde hai unha fonte que bota auga de cores e que me enfeitiza de pés a cabeza. A través dela diviso un exército de pombas que invaden a estatua dun home montado nun cabalo. O son dunha bucina fainas fuxir desencadeando semellante balbordo que me obriga a espetar a cara contra o pescozo da miña tía.

Os meus ollos non dan creto diante do espectáculo de rúas ateigadas de escaparates, que me embruxan os sentidos….¡Larpeiradas, pasteis e doces de mil cores e sabores!…¡¡Cantas teles xuntas!! “¡¡Mira..mira… tía María, mira qué bonecas!!”… “¡¡¡Tía María,canto me gustan eses zapatos!!!”…

De súpeto, atópome camiño de volta cara a miña aldea, sentada na parte traseira do “R-10” do tío Adolfo. A viaxe faise longa por unha estrada castigada de fochancas que me provocan mareos e vómitos, polo que facemos unha breve parada en Pontedeume.

¡Por fin estou na casa!. Meus país recíbenme sorrintes e desexosos de abrazar e bicar a súa meniña. Eu non perdo o tempo e amósolles ilusionada os meus novos zapatiños de charón.

“ ¡¡¡Piiiiiiiiii… piiiiiiiiiiii…!!! “¡¡¡Última estaciooooon…!!!”.

Aqueles sons procedentes da gorxa de Paquito desfacían o embruxo e transportábannos ó presente.

Xa mergullados na realidade e con fortes doses de curiosidade, todos deveciamos por saber das viaxes dos outros:

Eu fun ata A Estrada e lapei tres xeados de fresa”, contou Celia.

“Eu estiven na tenda de Xonxa e empachei de “Phoskitos”, dixo Toño.

“Pois  eu collinlle o tractor a Pepe do leite, Saínme na curva do Cobo e escagalleino contra o cuartel da Garda Civil” …áespetou o fillo do mecánico.

Todas aquelas aventuras pasaban pola nosa cabeza nun tempo record, sobre unha vella escada de madeira case que engulida pola couza, así que, con rotundidade, podo afirmar que na miña aldea, a principios da década dos 70…¡Xa viaxábamos no AVE!.

Quen lle ía dicir a Paquito d’Amede que, emulando a  Julio Verne como visionario de extraordinario talento,  e corenta anos despois de artellar no alboio aquel marabilloso invento, éste converteríase nunha das obras de enxeñería máis cobizadas do presente.

Logo de incontables desprazamentos a través dos nosos desexos e ilusións, os derradeiros días do verán facíanse máis curtos.

Unha fresca e lixeira brisa coábase furtivamente polas fendas das ventás, estendendo a súa alfombra vermella para darlle a benvida ó outono das vendimas, magostos e matanzas.  Para despoxarlle as vestimentas ós veteranos caducifolios e obrigalos, sen chisca de compaixón, a caer espidos nos brazos de Morfeo.

Un outono que, sempre fiel á cita anual de facernos torcer o fociño, chegaba para “agasallarnos” coas rutineiras obrigas de deitarnos cedo, de gardar as viaxes na lacena do noso maxín, de sacudir o sono e de recuperar o material escolar.

 

Santiago de Compostela, 1 de maio de 2012.

Rita Barreiro Ferreira

2 thoughts on “Día das Letras Galegas: Rita Barreiro Ferreira

  • aAntonio Sánchez Lojomayo 16, 2018 a 10:38 pm

    Son compostelán, pero profundo admirador de Rita e da súa obra. Paréceme excelente esa nominación da xente que conformades esas fermosas terras. Noraboa RITIÑA e noraboa á toda a xente que prpuxo a candidatura

    Respuesta
  • Antonio Sánchez Lojomayo 21, 2018 a 8:38 am

    NORABOA Rita por ese merecido recoñecemento da xente da túa fermosa terra

    Respuesta

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Este sitio usa Akismet para reducir el spam. Aprende cómo se procesan los datos de tus comentarios.